10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. To dobry moment, by przypomnieć, że kryzys psychiczny może dotknąć każdego – niezależnie od wieku, sytuacji rodzinnej czy zawodowej. Warto również wiedzieć, gdzie szukać pomocy, gdy lęk, smutek, bezradność lub przeciążenie zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie.
10 października – dzień, który ma przełamywać milczenie
Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego obchodzony jest każdego roku 10 października. Inicjatywa została zapoczątkowana w 1992 roku przez Światową Federację Zdrowia Psychicznego. Jej celem jest zwiększanie społecznej świadomości dotyczącej zdrowia psychicznego, profilaktyki zaburzeń, dostępności leczenia oraz przeciwdziałanie stygmatyzacji osób korzystających z pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.
Temat pozostaje niezwykle aktualny. Według najnowszych danych Światowej Organizacji Zdrowia w 2023 roku z zaburzeniami psychicznymi żyło około 1,2 miliarda osób, czyli niemal co siódmy człowiek na świecie. Do najczęściej występujących należą zaburzenia lękowe oraz depresja. WHO szacuje, że z depresją żyło około 322 mln osób, a z zaburzeniami lękowymi około 470 mln.
„Prawdziwe głosy, realna zmiana” – hasło na 2026 rok
Tegoroczny Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego odbywa się pod hasłem „Lived experiences heard: real voices, real change”, które można przetłumaczyć jako „Usłyszane doświadczenia – prawdziwe głosy, realna zmiana”.
WHO zwraca w tym roku szczególną uwagę na osoby, które same doświadczyły zaburzeń lub kryzysów psychicznych. Ich doświadczenia powinny być uwzględniane nie tylko w publicznej dyskusji, lecz również przy tworzeniu systemu pomocy, usług medycznych i rozwiązań dotyczących zdrowia psychicznego. Chodzi o to, by o osobach z doświadczeniem kryzysu nie tylko mówić, ale przede wszystkim ich słuchać i pozwolić im współtworzyć system wsparcia.
To również przypomnienie, że choroba psychiczna nie może być powodem wykluczenia czy odbierania człowiekowi godności. Stygmatyzacja nadal jest jedną z barier utrudniających sięgnięcie po profesjonalną pomoc.
Depresja to nie chwilowy smutek
Problemy ze zdrowiem psychicznym mogą przyjmować bardzo różną postać. Nie zawsze są widoczne dla otoczenia. Osoba w kryzysie może normalnie pracować, chodzić do szkoły, spotykać się z innymi, a jednocześnie zmagać się z ogromnym napięciem, lękiem, poczuciem bezradności czy myślami rezygnacyjnymi.
WHO podkreśla, że depresja jest chorobą, a nie zwykłym pogorszeniem nastroju. Może powodować m.in. utratę zainteresowań i odczuwania przyjemności, problemy ze snem, trudności z koncentracją, poczucie winy i beznadziei, spadek energii, zmiany apetytu, a w najcięższych przypadkach również myśli o śmierci lub samobójstwie. Jednocześnie istnieją skuteczne metody leczenia depresji – zarówno psychoterapeutyczne, jak i farmakologiczne.
Dlatego jednym z najważniejszych przesłań Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego pozostaje zachęcanie do rozmowy i korzystania z profesjonalnego wsparcia. Do psychologa czy psychiatry nie trzeba zgłaszać się dopiero wtedy, kiedy sytuacja staje się dramatyczna.
Kiedy warto zwrócić się o pomoc?
Niepokojącym sygnałem może być utrzymujące się przez dłuższy czas obniżenie nastroju, poczucie pustki, silny lęk, problemy ze snem, ciągłe napięcie, wycofanie z kontaktów z innymi ludźmi, trudności w pracy lub nauce, nagła zmiana zachowania, utrata zainteresowań czy poczucie, że codzienne obowiązki zaczynają nas przerastać.
Szczególnej reakcji wymagają wypowiedzi dotyczące braku sensu życia, śmierci czy chęci zrobienia sobie krzywdy. Takich słów nie należy bagatelizować. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999. Ministerstwo Zdrowia wskazuje również możliwość zgłoszenia się bezpośrednio na SOR lub do izby przyjęć szpitala posiadającego oddział psychiatryczny.
Gdzie szybko uzyskać pomoc? Zapisz te numery
W Polsce działa kilka bezpłatnych telefonów, pod którymi można otrzymać pomoc psychologiczną lub wsparcie w kryzysie. Warto je zapisać – być może któregoś dnia przydadzą się nam albo komuś z naszego otoczenia.
- 112 – numer alarmowy. Dzwoń w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
- 999 – Państwowe Ratownictwo Medyczne; również w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
- 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym. Bezpłatna pomoc psychologiczna dostępna 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.
- 116 123 – telefon wsparcia emocjonalnego dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym. Pomoc jest bezpłatna i dostępna całodobowo; wsparcie można uzyskać również poprzez platformę 116sos.pl.
- 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Bezpłatny, anonimowy i dostępny 24/7.
- 800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, dostępny całodobowo. Dostępny jest również internetowy czat Rzecznika Praw Dziecka.
- 800 120 002 – „Niebieska Linia” dla osób doznających przemocy domowej oraz świadków przemocy. Telefon jest bezpłatny i działa przez całą dobę.
Czasem wystarczy zacząć od jednego pytania
Nie zawsze wiemy, jak zachować się wobec osoby, która przeżywa kryzys. Nie trzeba jednak być psychologiem, aby zrobić pierwszy krok. Czasami wystarczy zauważyć zmianę zachowania i zwyczajnie zapytać: „Jak się czujesz?”, „Czy mogę Ci jakoś pomóc?” albo „Czy chcesz o tym porozmawiać?”.
Najważniejsze jest wysłuchanie bez oceniania i bagatelizowania problemu. Zwroty typu „weź się w garść”, „inni mają gorzej” czy „przesadzasz” mogą sprawić, że osoba potrzebująca pomocy jeszcze bardziej zamknie się w sobie.
Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego przypomina nam, że o kondycję psychiczną powinniśmy dbać tak samo jak o zdrowie fizyczne. Sięgnięcie po profesjonalną pomoc nie powinno być powodem do wstydu. W kryzysie ważne jest przede wszystkim to, aby nie pozostawać z problemem samemu i wiedzieć, gdzie można otrzymać wsparcie.
Udostępnij ten artykuł – numery telefonów zapisane dziś mogą w przyszłości pomóc komuś w trudnym momencie.
Potrzebujesz pomocy? Zadzwoń
Bezpłatne telefony wsparcia psychicznego oraz numery alarmowe. Dotknij numeru, aby rozpocząć połączenie.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112. W nagłym zagrożeniu wymagającym pomocy medycznej możesz również zadzwonić pod 999.
